Wat leert de rechtspraak ons over schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid is geen academisch debat: het is actueel, relevant en vaak bepalend voor je fiscale en juridische positie. In de praktijk wordt deze vraag bijna wekelijks voorgelegd aan rechters. Uitspraken over Deliveroo, Uber, PostNL en andere gevallen laten keer op keer zien dat het niet de contracttekst is die telt, maar de uitvoering in de praktijk.
In dit artikel zoomen we in op wat rechtspraak ons leert over schijnzelfstandigheid. Welke factoren spelen mee in de besluiten? En hoe vertaal je dat naar het beleid en de uitvoering van je zzp-inhuur als opdrachtgever of zzp’er? Daarbij gebruiken we een recente uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland (ECLI:NL:RBMNE:2025:5440). Hier gaat het over een registeraccountant die via zijn BV voor een accountantskantoor werkte, maar alsnog als werknemer werd beschouwd. De rechter kende hem meer dan 65.000 euro aan vergoedingen toe.
Aan het eind kun je de Schijnzelfstandigheid Spiegel starten om jouw eigen situatie met echte rechtspraak te vergelijken en een afspraak te maken om je rapport samen te bespreken.
Of begin direct en Spiegel jouw samenwerking aan rechtspraak
01- Rechterlijke uitspraken als leidraad
In het kennisbankartikel “Organiseer jouw zzp-inhuur volgens het Deliveroo-arrest” staat uitvoerig beschreven hoe de Hoge Raad op 24 maart 2023 bevestigde dat de couriers van Deliveroo in de praktijk als werknemers functioneerden. Belangrijk is dat de vrijheid om werktijden te kiezen en vervanging te hebben niet toereikend is. De rechter keek naar alle omstandigheden samen, wat we een holistische benadering noemen.
De uitspraak over de registeraccountant bevestigt die benadering. Ondanks een duidelijke opdrachtovereenkomst via zijn BV, concludeerde de rechtbank dat er sprake was van een arbeidsovereenkomst. Zijn werk was een kernactiviteit van de organisatie, hij werkte fulltime op kantoor, mocht zich niet laten vervangen en kreeg maandelijks een vast bedrag uitbetaald. Al deze elementen werden meegewogen in het oordeel.
02- Welke factoren laten rechters zwaar meewegen?
Hieronder vind je de meest terugkerende elementen uit de jurisprudentie. Let op: geen factor staat op zichzelf. De rechter kijkt naar het geheel van omstandigheden.
Gezag en aansturing
In de zaak van de accountant werd duidelijk dat hij zich moest houden aan het interne beleid, minimaal drie dagen per week op kantoor moest zijn en zijn uren moest schrijven. Het argument dat er weinig inhoudelijke aansturing was, deed daar niet aan af. De verplichting om fysiek aanwezig te zijn en interne processen te volgen werd als vorm van gezag gezien.
Inbedding in de organisatie
De accountant werkte onder de vlag van het kantoor, begeleidde interne medewerkers en voerde kerntaken uit. Dit werd door de rechter aangemerkt als volledige inbedding in de organisatie, vergelijkbaar met loondienst.
Vervangbaarheid
De accountant mocht zich niet laten vervangen, tenzij hij schriftelijke toestemming van de opdrachtgever kreeg. De rechter wees dit aan als een zwaarwegend argument voor persoonlijke arbeid, wat hoort bij een arbeidsovereenkomst.
Beloning
De maandelijkse vergoeding van ruim €13.000 (excl. BTW) stond los van prestaties of resultaten. Er was geen sprake van outputbeloning of onderhandeling per opdracht. De rechter zag dit als aanwijzing voor werknemerschap.
Ondernemersrisico
De accountant liep geen financieel risico. Zo kreeg hij altijd hetzelfde bedrag betaald, ongeacht de hoeveelheid werk. Dit past bij een werknemer, niet bij een ondernemer.
Ondernemerschap in de praktijk
Tijdens de samenwerking met het kantoor werkte de accountant vrijwel uitsluitend voor die ene opdrachtgever. Acquisitie, marketing of zichtbaarheid als ondernemer ontbraken. Hij had één extra opdracht bij een branchevereniging, met toestemming van de opdrachtgever. Ook dit werd meegewogen.
Klaar om jouw samenwerking te spiegelen?
Gebruik de chatfunctie en ontdek hoe jouw situatie zich verhoudt tot bestaande rechtspraak.
03- Waarom deze inzichten belangrijk zijn
Strategische besluitvorming
De rechtspraak helpt je om keuzes te maken die verder gaan dan alleen juridische details. Als organisatie kun je met duidelijke criteria bepalen wanneer het verantwoord is om zzp’ers in te zetten, en wanneer een vast dienstverband de veiligere keuze is. Dit geeft richting aan je HR- en inhuurbeleid en voorkomt willekeurige of ad-hoc beslissingen.
In de uitspraak over de accountant werd benoemd dat partijen zich tijdens de contractonderhandelingen bewust waren van het risico op kwalificatie als arbeidsovereenkomst, maar geen structurele maatregelen hiervoor namen.
Verantwoording en transparantie
Bij een controle door de Belastingdienst of Inspectie SZW is het niet genoeg om te zeggen dat je “een goed contract” hebt. Je moet kunnen aantonen dat je de samenwerking met zzp’ers bewust en zorgvuldig hebt ingericht, onderbouwd met documenten en afspraken. Denk aan inkoopopdrachten, offertes en facturen die laten zien dat de zzp’er zich echt als ondernemer gedraagt.
In de besproken zaak bleek dat dit niet voldoende onderbouwd was. De intentie was duidelijk, maar het beleid niet aantoonbaar. Dat werd niet als verzwarende factor genoemd, maar vormde onderdeel van het geheel.
Risicobeheersing
Het grootste risico van schijnzelfstandigheid is financiële schade. In dit geval:
- €31.103 schadevergoeding (drie maanden opzegtermijn);
- €1.436 transitievergoeding;
- €35.000 billijke vergoeding.
Zonder rekening te houden met naheffingen van loonheffingen en sociale premies. Zo kan een zzp-opdracht eindigen in een schadepost van meer dan €65.000.
Wil je weten welk financieel risico jouw organisatie loopt? Bereken het eenvoudig met onze risicotool schijnzelfstandigheid en krijg direct inzicht in mogelijke kosten bij een herkwalificatie.
04- Hoe werkt de Schijnzelfstandigheid Spiegel?
De Schijnzelfstandigheid Spiegel is ontwikkeld om je in korte tijd inzicht te geven in hoe jouw samenwerking met zzp’ers zich verhoudt tot bestaande rechtspraak. Het werkt heel eenvoudig:
- Je beantwoordt een paar inhoudelijke vragen over de samenwerking.
- De Spiegel vergelijkt jouw situatie met drie relevante rechterlijke uitspraken.
- Je krijgt direct een rapport met een duidelijke conclusie en letterlijke citaten uit de rechtspraak.
Dit rapport kun je downloaden en gebruiken in je interne overleg of MT. Zo zie je in één oogopslag of jouw samenwerking risico loopt op schijnzelfstandigheid.
Start de Schijnzelfstandigheid Spiegel en ontdek binnen enkele minuten hoe jouw situatie zich verhoudt tot echte uitspraken.
Rechtspraak is geen bedreiging, maar een kans. Door uitspraken zoals deze serieus te nemen, kun je als opdrachtgever of zzp’er bewuster keuzes maken. Gebruik de Schijnzelfstandigheid Spiegel om te toetsen waar je staat, en werk aan een duurzame, transparante en juridisch verantwoorde samenwerking.
