Zaak: ECLI:NL:RBOBR:2024:3456
De werkzaamheden bestonden uit het uitvoeren van beveiliging bij opvanglocaties, waarbij per maand werd gefactureerd (met btw), het tarief substantieel boven cao-loon lag, en de beveiliger via zijn eigen bedrijf moest werken. In de overeenkomst stond expliciet dat het geen arbeidsovereenkomst betrof en de opdrachtnemer ook voor andere opdrachtgevers mocht werken, hoewel hij dat feitelijk niet deed.
De rechter paste de Deliveroo-maatstaf toe en beoordeelde alle relevante gezichtspunten: De beveiliger bepaalde zelf zijn beschikbaarheid, had geen minimum- of maximum-urengarantie, kon diensten weigeren, mocht zich laten vervangen door een collega-zzp’er, en droeg zelf het ondernemers- en aansprakelijkheidsrisico (inclusief verplichte bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering). Er was geen sprake van loondoorbetaling bij ziekte/vakantie, geen inbedding in personeelsregelingen, en de beloning liep volledig via zijn eigen bedrijf. De beveiligingswerkzaamheden waren weliswaar een kernactiviteit van het bedrijf, maar de feitelijke uitvoering en de contractuele afspraken wezen overwegend op een overeenkomst van opdracht.
"De rechter concludeerde dat géén arbeidsovereenkomst bestond. De vorderingen van de beveiliger (o.a. loon, transitievergoeding, nabetaling vakantietoeslag op basis van de cao, vernietiging ontslag op staande voet) werden afgewezen. De beveiliger werd veroordeeld in de proceskosten."
Oordeel van de rechter:
Geen arbeidsovereenkomst.
➡ Relevantie: Laat zien dat zelfstandigheid bij planning, geen loondoorbetaling bij ziekte en ondernemersrisico’s sterk kunnen bijdragen aan het oordeel dat geen arbeidsovereenkomst bestaat—evenals het recht op vervanging, zelfs als er materialen van de opdrachtgever gebruikt worden.
Zaak: ECLI:NL:RBZWB:2024:3259
De medewerker deed structureel hetzelfde werk als collega’s in loondienst, was volledig in dienstkleding, werd via een rooster ingepland, moest zich aan instructies en regels houden, en werkte met slechts één opdrachtgever. De bedrijven verwezen naar de zelfstandige contractconstructie, het hogere tarief, de mogelijkheid van diensten weigeren/ruilen, het ontbreken van verlofregelingen, en het feit dat alle werkzaamheden via zijn eigen onderneming werden gefactureerd. De rechter paste het Deliveroo-arrest toe: hoewel er inbedding was (uniform, soortgelijk werk, instructies), gaf doorslag dat de medewerker steeds eerst zijn beschikbaarheid opgaf, vervolgens zelf diensten bevestigde, tot 72 uur voor de dienst kon annuleren, en contractueel kon vervangen. Er was geen verplichting tot persoonlijke arbeid, geen inbedding in personeelsregelingen, en het tarief lag beduidend hoger dan loondienst.
"Hoewel er aanwijzingen waren voor inbedding (bedrijfskleding, gelijksoortig werk, instructies) gaf doorslag dat de medewerker steeds eerst zijn beschikbaarheid opgaf, vervolgens diensten bevestigde, tot 72 uur voor aanvang nog kon annuleren, en contractueel vervangbaar was. Geen verplichting tot persoonlijke arbeid, geen inbedding in personeelsregelingen, tarief hoger dan loondienst. Geen arbeidsovereenkomst, maar overeenkomst van opdracht."
Oordeel van de rechter:
Geen arbeidsovereenkomst.
➡ Relevantie: Benadrukt het belang van autonomie bij het aannemen/weigeren van werk en de waarde van vervangingsmogelijkheden of afwezigheid van rooster- en verplichtingen.
Zaak: ECLI:NL:RBNHO:2024:12435
Beveiliger werkte een jaar fulltime in een datacenter via eenmanszaak, maandelijks factureren en in dienstkleding. In de praktijk bleek er echter sprake van strikte instructies, ploegendienstroosters, structureel toezicht, geen ondernemingsrisico en volledige inbedding in het beveiligingsteam onder leiding van Securitas en Microsoft. Vrijheid om beschikbaarheid op te geven en eventuele vervangingsmogelijkheid wogen in de praktijk niet zwaar. De rechter oordeelde dat de zzp-afspraken ondergeschikt bleven aan de organisatorische werkelijkheid.
"Van commerciële zelfstandigheid was geen sprake: de vrijheid om beschikbaarheid op te geven en eventuele vervanging woog niet op tegen de feitelijke verplichting om het werk persoonlijk te doen onder gezag, bij voortdurende beoordeling en instructie. De fiscus had op basis van deze feiten de verhouding ook als dienstbetrekking gekwalificeerd. De rechter kent het gevorderde loon (op basis van het afgesproken uurtarief, hoger dan cao), niet-genoten vakantiedagen, wettelijke verhoging, rente, transitievergoeding én proceskosten toe. Het verweer van de werkgever dat de zzp-afspraken “bedoeld” waren, werd gepasseerd: “wezen gaat voor schijn”."
Oordeel van de rechter:
Wel arbeidsovereenkomst.
➡ Relevantie: Als het werk in de praktijk structureel en onder gezag wordt uitgevoerd (volgens rooster en instructie), en er geen wezenlijk ondernemerschap of risico’s zijn, kan het rechterlijk oordeel alsnog omslaan naar het bestaan van een arbeidsovereenkomst—zelfs bij een hogere vergoeding en contractuele zzp-afspraken.
Toelichting
De geselecteerde uitspraken zijn gekozen omdat ze dicht aansluiten bij situaties waarbij beveiligers of toezichthouders als zzp’er worden ingezet voor kernactiviteiten van het bedrijf, vaak in uniform en met deels door de opdrachtgever geleverde middelen. In de eerste relevante zaak werd geconcludeerd dat géén arbeidsovereenkomst bestond, juist omdat de beveiliger zelfstandig kon plannen, recht had op vervanging, geen loondoorbetaling kreeg bij ziekte en een substantiële ondernemersvrijheid had. Dit lijkt grotendeels op jullie praktijk, al is inbedding (bedrijfslogo, materialen) altijd een spannend punt.
In de tweede zaak – eveneens uit de beveiligingssector – wordt de samenwerking niet als dienstverband gezien omdat zzp’ers diensten mochten weigeren, zelfstandige facturatie hanteerden, meer ondernemersrisico namen en expliciet een overeenkomst van opdracht hadden gesloten. Hier was, ondanks instructies en kleding, doorslaggevend dat de werkzaamheden structureel op zelfstandige basis werden ingericht en uitgevoerd.
De derde zaak viel juist wél uit in het voordeel van het bestaan van een arbeidsovereenkomst. Beslissend was daar dat de zzp’er structureel fulltime werkte, volledig in dienstkleding, zonder daadwerkelijk ondernemersrisico, volgens een door de opdrachtgever opgesteld schema en volledig was ingebed in het team. Zulke elementen – vooral als het werk erg regelmatig is, er nauwelijks vervanging mogelijk is en alle werk via één opdrachtgever loopt – verhogen het risico.
Samenvattend: jullie praktijk zit in het spanningsveld waar zelfstandigheid en inbedding samenkomen. Zolang zelfstandigheid bij dienstacceptatie, vervanging en facturatie in de praktijk daadwerkelijk gewaardeerd en toegepast wordt, én zzp’ers zelfstandig ondernemersrisico lopen (bijvoorbeeld verzekering), is het risico op schijnzelfstandigheid beperkt – maar inbedding en gezagsvraagstukken houden altijd aandacht. Dit is echter afhankelijk van de precieze invulling en toetsing in de praktijk.